Xây dựng thương hiệu nhằm nâng cao sức cạnh tranh cho sản phẩm đặc trưng của huyện Bố Trạch

Trong bối cảnh hiện nay, tài sản trí tuệ (TSTT) đã trở thành nguồn lực mới cho sự phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Công tác hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ của các cấp, các ngành và nhiều tổ chức, cá nhân trên địa bàn tỉnh đã bước đầu nhận thức được tầm quan trọng quyền SHTT.

Tình hình xây dựng thương hiệu cho đặc sản địa phương

Trong thời gian qua, các hoạt động tạo lập, bảo hộ và quản lý TSTT các sản phẩm luôn được sở hữu, ngành và địa phương ở tỉnh quan tâm, phát triển khai báo. Qua đó góp phần tăng lợi thế cạnh tranh các sản phẩm của tỉnh trên thị trường. Đặc biệt là đã tạo ra lợi thế vững chắc cho thương hiệu các sản phẩm chủ lực, góp phần tăng giá trị trên thị trường, cố gắng phát triển mở rộng sản xuất, phục vụ phát triển kinh tế – xã hội của các doanh nghiệp nghiệp địa phương và Tỉnh.

Để khai thác lợi thế về sản xuất nông nghiệp, tỉnh Quảng Bình đã thực hiện nhiều đề tài sản xuất, chương trình, đề án, kế hoạch hỗ trợ xây dựng, phát triển thương hiệu, đăng ký bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp; Đẩy mạnh đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ, xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm chủ lực (nhãn hiệu, truy xuất nguồn gốc);…

Tỉnh đã ban hành, với vai trò là cơ quan tham mưu quản lý nhà nước về SHTT trên địa bàn, Sở KH&CN tỉnh Quảng Bình đã triển khai nhiều hoạt động nhiều hoạt động tuyên truyền, tập huấn về SHTT nhằm nâng cao nhận thức cao cho các cán bộ cấp huyện, cho người dân, các tổ chức sản xuất, kinh doanh. Hướng dẫn, hỗ trợ các doanh nghiệp trong hoạt động đăng ký, xác lập và phát triển TSTT nhằm mục tiêu phát triển bền vững, toàn diện, đồng bộ cho doanh nghiệp, trong đó chú trọng hỗ trợ, xây dựng, phát triển cho các sản phẩm nông nghiệp chủ lực, đặc trưng, tiềm năng, sản phẩm OCOP, nâng cao giá trị sản phẩm, tăng sức cạnh tranh trên thị trường.

Từ năm 2022 đến nay đã hướng dẫn cho 165 lượt tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp về các thủ tục hồ sơ đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế/giải pháp hữu ích. Theo số liệu thống kê của Cục Sở hữu trí tuệ, trong giai đoạn từ năm 2022-2023, tỉnh Quảng Bình có 118 đơn đăng ký bảo hộ được nộp và 96 văn bằng bảo hộ được cấp, bao gồm: 01 bằng độc quyền sáng chế, 01 bằng độc quyền giải pháp hữu ích, 02 bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp và 92 giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu. Về hỗ trợ phát triển tài sản trí tuệ (các dự án thuộc Chương trình 68;… Bên cạnh các nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp quốc gia, địa phương cũng bố trí nguồn kinh phí để thực hiện các nhiệm vụ về tạo lập, quản lý và phát triển nhãn hiệu cho các sản phẩm của địa phương như: Nhãn hiệu tập thể: “Nón lá Ba Đồn”, “Ram Ba Đồn”, “Men Riềng Quảng Long”;; Nhãn hiệu chứng nhận: “Bưởi Tuyên Hóa”, “Hàu Quán Hàu”. Góp phần xây dựng thương hiệu, uy tín và giá trị cho các sản phẩm truyền thống, đặc sản của địa phương.

Tỉnh cũng đã hỗ trợ thực hiện đăng ký, đánh giá, phát triển, quảng bá thương hiệu các sản phẩm nông sản chủ lực gắn với Chương trình OCOP. Theo đó, UBND các huyện, thị xã, thành phố đã hoàn thiện công tác tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp huyện hàng năm cho các sản phẩmm đặc sản, thế mạnh của địa phương. Hội đồng đánh giá phân hạng sản phẩm OCOP cấp tổ chức đánh giá đối với các sản phẩm để phân hạng sản phẩm OCOP cấp tỉnh theo quy định.

Tình hình xây dựng thương hiệu cho đặc sản địa phương trên địa bàn huyện Bố Trạch

Huyện Bố Trạch (tỉnh Quảng Bình) là địa phương có nhiều sản phẩm uy tín OCOP trên thị trường. Đây là chương trình phát triển kinh tế khu vực nông thôn theo hướng phát triển nội lực và gia tăng giá trị sản phẩm.

Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) trên địa bàn huyện Bố Trạch được triển khai từ năm 2019. Sau hơn 5 năm thực hiện, Chương trình OCOP đã góp phần thay đổi tư duy, nhận thức của các ngành, các địa phương và người dân trong phát triển nông nghiệp, khơi dậy được tiềm năng, lợi thế khu vực nông thôn nhằm nâng cao thu nhập cho người dân.

Đến nay, toàn huyện có 65 sản phẩm (59 sản phẩm đạt 3 sao, 9 sản phẩm đạt 4 sao). Đây là những sản phẩm gắn với tiềm năng lợi thế của ngành nông nghiệp huyện nhà. Qua thực hiện Chương trình OCOP, nhiều sản phẩm đã nâng cao được chất lượng, giá trị, xây dựng được nhãn hiệu, thương hiệu và tiêu thụ tốt hơn so với trước đây. Một số sản phẩm đã vào được các siêu thị lớn và cửa hàng nông sản sạch, đồng thời có chỗ đứng trên thị trường trong và ngoài tỉnh như các sản phẩm nấm sạch Tuấn Linh, cà gai leo Thanh Bình, bột cháo canh Kính Hương, rượu sim Xuân Hưng, nước mắm Nhân Nam, nước mắm Ngọc Biển, Hải sản Thanh Quang… Nhiều chủ thể tiếp tục mở rộng quy mô đầu tư, đa dạng hóa sản phẩm và thu hút thêm nhiều lao động tại địa phương sau khi tham gia chương trình. Đây là tín hiệu tích cực cũng như khẳng định tính đúng đắn trong thúc đẩy phát triển sản phẩm OCOP trên địa bàn huyện.

Ủy ban nhân dân huyện cũng thường xuyên chỉ đạo các phòng, ban, ngành tích cực hỗ trợ xúc tiến thương mại cho các chủ thể tham gia Chương trình, tổ chức lồng ghép vào các chương trình khác,… đến nay huyện đã tổ chức được 05 Phiên chợ trưng bày, giới thiệu sản phẩm OCOP trên địa bàn huyện vào dịp Tết Nguyên đán và các dịp Lễ quan trọng; hỗ trợ các chủ thể OCOP đưa sản phẩm lên sàn thương mại điện tử, bên cạnh đó đã hỗ trợ xây dựng 01 Điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP tại thị trấn Hoàn Lão và đang xúc tiến hỗ trợ 01 Điểm giới thiệu và bán sản phẩm OCOP tại thị trấn Phong Nha – trung tâm du lịch của tỉnh.

Với vai trò quản lý Nhà nước về SHTT tại địa phương, UBND huyện Bố Trạch đã ban hành các cơ chế chính sách hợp lý để hỗ trợ phát triển như ban hành Đề án Phát triển nông nghiệp bền vững theo chuỗi giá trị huyện Bố Trạch giai đoạn 2021-2025 tại Quyết định số 2154/QĐ-UBND ngày 8/6/2021 của UBND huyện. Trong đó, hỗ trợ cho các cơ sản xuất có sản phẩm OCOP được công nhận từ 3 sao trở lên 10 triệu đồng/sản phẩm; hỗ trợ xây dựng/nâng cấp các điểm bán hàng và Trung tâm OCOP; hỗ trợ xúc tiến thương mại, quảng bá, mở rộng thị trường. Người dân đóng vai trò chính trong “sân chơi” này, họ tự quyết định lựa chọn và phát triển các sản phẩm gì có lợi thế cạnh tranh của địa phương mình, đồng thời phải làm sao để các sản phẩm đó có chất lượng tốt nhất theo đúng quy chuẩn đáp ứng nhu cầu của thị trường. Chính vì thế, trong quá trình triển khai, tinh thần “dám làm” sản phẩm OCOP của người dân có vai trò rất quan trọng. Bởi thực tế cho thấy, chỉ khi người dân tham gia OCOP với niềm tin mình có thể phát triển, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm lợi thế của mình; triển khai bằng nguồn lực sẵn có của mình thì mới thành công.

Bên cạnh phát triển sản phẩm, công tác tuyên truyền, quảng bá, tiêu thụ sản phẩm OCOP đến với người tiêu dùng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Trong thời gian qua, huyện đã tích cực phối hợp với các cơ quan truyền thông, đồng thời tận dụng các nền tảng công thông tin tổ chức tuyên truyền, giới thiệu, quảng bá các sản phẩm OCOP trên địa bàn. Hướng dẫn, hỗ trợ các chủ thể tiêu thụ sản phẩm thông qua kênh thương mại điện tử. 100% sản phẩm OCOP đã đầu tư tem nhãn mác, truy xuất nguồn gốc… Các chủ thể cũng đã xây dựng website cho sản phẩm để quảng bá đưa thông tin sản phẩm đến với người tiêu dùng, hầu hết các sản phẩm OCOP đã được hỗ trợ đưa lên sàn giao dịch điện tử Shopee, Postmart, Vỏ sò, Lazada, tiktok, facebook, zalo… , nhiều sản phẩm đã thực hiện được nhiều giao dịch trên sàn thương mại điện tử, tiêu biểu như: Các sản phẩm nấm ăn, nấm dược liệu của HTX sản xuất nấm sạch và kinh doanh nông nghiệp Tuấn Linh, xã Sơn Lộc; các sản phẩm trà dược liệu của HTX sản xuất cây dược liệu sạch và kinh doanh nông nghiệp xã Cự Nẫm; sản phẩm bột cháo canh Kính Hương của Cơ sở sản xuất bột cháo canh Kính Hương, xã Bắc Trạch; các sản phẩm hải sản, nước mắm mực của Công ty TNHH DVTM Thanh Quang, xã Thanh Trạch; sản phẩm rượu sim Xuân Hưng của HTX sản xuất-kinh doanh nấm sạch và rượu Xuân Hưng, xã Mỹ Trạch; sản phẩm Ổi Phúc Lộc của HTX nông nghiệp sạch Phúc Lộc.

Đồng thời, huyện Bố Trạch rất quan tâm đến vấn đề xây dựng thương hiệu cho các sản phẩm OCOP của địa phương thông qua nhiều hình thức như: các địa phương, các tổ chức, doanh nghiệp tự đăng ký nhãn hiệu hàng hoá,… Đặc biệt, huyện đã được Sở KH&CN hỗ trợ qua việc triển khai các chương trình, đề án thúc đẩy ứng dụng, chuyển giao KH&CN phục vụ phát triển sản phẩm chủ lực, đặc thù, có lợi thế của địa phương. Trong đó, quan tâm đến việc tạo lập các nhãn hiệu, thương hiệu các sản phẩm chủ lực, sản phẩm đặc sản của địa phương để nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường, tạo dựng vị thế của sản phẩm, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm thông qua các nhiệm vụ KH&CN cấp tỉnh, nhiệm vụ KH&CN thuộc Chương trình Phát triển tài sản trí tuệ đến năm 2030 của Cục SHTT cho nhãn hiệu chứng nhận mật ong Phong Nha.

Những đề xuất, kiến nghị

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác xác lập, quản lý và khai thác các TSTT của huyện Bố Trạch vẫn còn gặp nhiều khó khăn về vai trò và chức năng của chủ sở hữu, cơ quan quản lý nhãn hiệu chưa rõ ràng. Công tác quản lý nhà nước đối với các nhãn hiệu chưa văn bản hướng dẫn quy trình thực hiện kiểm tra quản lý nhà nước đối với các TSTT của cộng đồng gây bất cập trong hoạt động quản lý nhà nước tại địa phương. Việc hỗ trợ các đặc sản địa phương mới dừng lại ở việc bảo hộ, vấn đề kiểm soát nguồn gốc và chất lượng sản phẩm, phát triển thương hiệu sản phẩm chưa được triển khai rộng rãi.

Để khắc phục hạn chế trên, UBND huyện đề nghị Sở KH&CN, Cục SHTT rà soát tham mưu Bộ KH&CN phối hợp với các Bộ, ngành, địa phương và các tổ chức đại diện sở hữu công nghiệp nghiên cứu giải pháp, chính sách để tháo gỡ những khó khăn chính sách đăng ký bảo hộ các sản phẩm nông sản; tham mưu ban hành văn bản hướng dẫn quy trình kiểm tra quản lý nhà nước đối với các tài sản trí tuệ (nhãn hiệu cộng đồng) sau bảo hộ để phục vụ công tác quản lý. Thường xuyên bổ sung, cập nhật cơ sở dữ liệu thông tin tra cứu về SHTT cho địa phương. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác tra cứu, kết nối, chia sẻ nguồn lực thông tin với các cơ quan QLNN về SHTT ở địa phương để nâng cao hiệu quả tư vấn, hỗ trợ các tổ chức, cá nhân trong quá trình đăng ký xác lập quyền SHTT. Tiếp tục hỗ trợ địa phương trong việc triển khai các hoạt động xác lập, quản lý và phát triển các đối tượng SHTT cho các sản phẩm đặc sản của địa phương.

Trong thời gian tới, huyện Bố Trạch rất mong sự quan tâm hỗ trợ của Cục SHTT, Sở KH&CN trong vấn đề nâng cao vai trò quản lý nhà nước về SHTT, đặc biệt là hỗ trợ các chương trình, dự án phát triển thương hiệu cho các sản phẩm công nghiệp, nông nghiệp, dịch vụ của huyện nhà.

ĐẶNG ANH BẰNG

(Trung tâm Ứng dụng và Thống kê KH&CN Quảng Bình)